Fógraíodh maoiniú €2m do 18 mbaile stairiúla faoi Thionscnamh na mBailte Stairiúla

Leanfaidh scéim na bliana seo ar aghaidh tar éis na tionscadail an-rathúla a cuireadh ar siúl idir 2018 agus 2025. Lorgaíonn an HTI tograí a spreagann athúsáid shonrach a bhaint as foirgnimh stairiúla. Tacóidh na dámhachtainí seo le hathúsáid chónaithe agus ghnó i mbailte ar fud na hÉireann trí bhail mhaith chaomhnaithe a choimeád ar fhoirgnimh stairiúla.

Bronnfar maoiniú ar na húdaráis áitiúla ábhartha do 10 dtionscadal caomhnaithe sna háiteanna a leanas:

• Béal an Átha, Contae Mhaigh Eo
• Caisleán Mhala, Contae Chorcaí
• Mainistir Fhear Maí, Contae Chorcaí
• Baile Mhuineacháin, Contae Mhuineacháin
• Baile Shligigh, Contae Shligigh
• Ceanannas, Contae na Mí
• Cionn tSáile, Contae Chorcaí
• Trá Lí, Contae Chiarraí
• Inse Chór, Cathair Bhaile Átha Cliath
• Inis Córthaidh, Contae Loch Garman

Anuas ar ocht bplean chun cúnamh a thabhairt d’athnuachan faoi stiúir na hoidhreachta sna háiteanna a leanas:

• An Bhuiríos, Contae Cheatharlach
• Inse Chór – Cill Mhaighneann, Cathair Bhaile Átha Cliath
• Béal Átha an Tuair, Contae Chill Dara
• An Caisleán Riabhach, Contae Ros Comáin
• Cluain Meala, Contae Thiobraid Árann
• Baile Thiobraid Árann, Contae Thiobraid Árann
• Cill Bheagáin, Contae na hIarmhí
• Baile Chill Mhantáin, Contae Chill Mhantáin

Leag an tAire Browne an bhéim ar luach na scéime seo i gceantair áitiúla:

“Cruthóidh an maoiniú seo tairbhe shoiléir do ríocht phoiblí na mbailte agus na sráidbhailte seo, a chosnaíonn a n-oidhreacht thógtha agus a gcarachtar stairiúil. Áiteanna beoga le hobair agus cónaí iontu iad na bailte agus sráidbhailte ar bronnadh maoiniú orthu inniu agus déanann an maoiniú seo jab tábhachtach ó thaobh a chinntiú go leanann siad de bheith amhlaidh, agus cosnaíonn sé ár bhfoirgnimh níos sine de réir mar a fhorbraítear na bailte seo. Táim ag tnúth le cuairt a thabhairt ar na bailte seo agus dul chun cinn ar na tionscadail seo a thabhairt faoi deara i gcaitheamh na bliana.”

Dúirt an tAire O’Sullivan chomh maith:

“Éiríonn le Tionscnamh na mBailte Stairiúla mar gheall go dtugtar ann tacaíocht airgeadais phraiticiúil chun leanúint d’úsáid a bhaint as foirgnimh stairiúla, a chinntíonn go gcoimeádann siad a suíomh i gceartlár shaol an phobail. Nuair a chuirtear maoiniú bliantúil níos mó a bronnadh ar phríomhshruthanna maoinithe san áireamh, cosúil leis an Scéim Infheistíochta san Oidhreacht Thógtha agus Ciste na Struchtúr Stairiúil, léiríonn an €2 milliún a fógraíodh inniu tacaíocht láidir an Rialtais lenár n-oidhreacht thógtha a chosaint agus athghiniúint faoi stiúir na hoidhreachta a chur chun cinn i measc ár mbailte agus sráidbhailte.”

Dúirt Virginia Teehan, Príomhfheidhmeannach na Comhairle Oidhreachta:

“Neartaíonn athnuachan faoi stiúir na hoidhreachta pobail trí mhórtas ceantair agus trí scileanna traidisiúnta a chothú. Táimid ag obair go dlúth le húdaráis áitiúla agus le pobail trí Thionscnamh na mBailte Stairiúla lena chinntiú go leanann ár mbailte stairiúla de bheith i gceartlár bheatha chultúrtha agus gheilleagrach na hÉireann.”

Sonraí faoi thionscadail agus an maoiniú a bronnadh in 2026:

Béal an Átha, Contae Mhaigh Eo

Leanfaidh an tionscadal ag cabhrú le húinéirí príobháideacha agus/nó áititheoirí, Comhairle Contae Mhaigh Eo, forais chultúir agus grúpaí pobail chun achar urláir reatha, fholmha nó a mbaintear tearcúsáid astu i bhfoirgnimh stairiúla a úsáid agus leanúint lena n-úsáid agus chun dul i ngleic le dearóiliú agus folúntas. 2026-27 €240,000

Caisleán Mhala, Contae Chorcaí

Bronntar maoiniú chun na fuinneoga seachtracha atá fós ann i dTeach Chaisleán Mhala a athchóiriú, a bhfuil drochbhail orthu. Críochnóidh sé sin athchóiriú seachtrach agus caomhnú Theach Chaisleán Mhala. 2026-2027 €325,000

Mainistir Fhear Maí, Contae Chorcaí

Deiseoidh na hoibreacha a bheartaítear ar 26 Sráid Mhic Curtáin ag Seanteach an tSaighdiúra an struchtúr ón 19ú haois agus déanfaidh siad a charachtar stairiúil a athchóiriú. Tá an foirgneamh folamh le beagnach deich mbliana anuas agus tá drochbhail ag teacht air mar gheall ar uisce atá ag teacht isteach ann. Déanfaidh gnéithe oiriúnacha caomhnaithe a chur in ionad na n-athruithe reatha a rinneadh san fhichiú haois ar na fuinneoga, na fánphíobáin, agus aghaidh an tsiopa cuma an fhoirgnimh a fheabhsú go mór i Limistéar Caomhantais Ailtireachta (ACA) lár an bhaile. 2026-2027 €350,000

Baile Mhuineacháin, Contae Mhuineacháin

Tá Scairdeán Cuimhneacháin Ros Mór suite i bpríomhláthair i Limistéar Caomhantais Ailtireachta (ACA) Bhaile Mhuineacháin. Tríd an bpríomhghné seo a athchóiriú, feabhsóidh an tionscadal comhtháthú amhairc agus luach taitneamhachta an ACA, a dhéanfaidh an limistéar níos mealltaí d’infheistíocht, tiontú cónaithe, agus athúsáid oiriúnaitheach ar scála beag. Tacaíochtaí seo go díreach leis an bPlean um Thús Áite do Lár an Bhaile, ina dtugtar chun solais an tábhacht a bhaineann le ríocht phoiblí ardchaighdeáin, comhfhorbairt áite agus caomhnú oidhreachta mar rudaí a chuireann athbheochan lár an bhaile chun cinn. 2026 €80,000

Baile Shligigh, Contae Shligigh

Déanfaidh an tionscadal Halla Bhaile Shligigh a chaomhnú, arb é an príomhfhoirgneamh poiblí i lár na cathrach. Foirgneamh lena mbaineann tábhachtach náisiúnta é a críochnaíodh in 1872 agus tá oibreacha práinneacha cothabhála agus deisiúcháin ag teastáil uaidh chun cosc a chur ar mheath leanúnach ar chreatlach an fhoirgnimh. Díreofar obair ar dheisiú thaobh amuigh an fhoirgnimh, gnéithe iarainn theilgthe atá ar iarraidh a athsholáthar san áireamh; beidh athchóiriú i gceist freisin ar bhailochríocha urláir sa phríomh-halla iontrála poiblí. Leanfar le hoibreacha speisialta siúinéireachta agus deisiúcháin iarainn isteach in 2027.

Déanfar obair dheisiúcháin sa tionscadal chomh maith ar Fhoirgneamh Cuimhneacháin Yeats atá i ngar, ar foirgneamh é freisin a mbaineann tábhacht náisiúnta leis. Rinneadh deisiúcháin ar aghaidh agus taobh Fhoirgneamh Cuimhneacháin Yeats in 2021 mar chuid de thionscadal HTI Shráid Uí Chonaill, Sligeach. 2026-2027 €350,000

Ceanannas, Contae na Mí

Gné shuntasach i gCroílimistéar Caomhantais Ailtireachta (ACA) Stairiúil Cheanannais iad Séipéil Chlochar na Trócaire i gCeanannas. Rachaidh an tionscadal seo i ngleic le huisce atá ag teacht isteach sna foirgnimh trí chloí le dea-chleachtas caomhnaithe, na gáitéir agus na píopaí uisce báistí iarainn theilgthe atá ann cheana a tharrtháil agus a athúsáid, agus ábhair thraidisiúnta cosúil le moirtéal aoil NHL agus luaidhe chóid thraidisiúnta a úsáid. Cuirfear réiteach téimh breosla neamhiontaise inbhuanaithe isteach freisin sa tionscadal, a éascóidh imeachtaí a chur ar siúl i gcaitheamh na bliana. 2026 €200,000

Cionn tSáile, Contae Chorcaí

Foirgneamh fócasach é Teach Margaidh Chionn tSáile i lár Bhaile Chionn tSáile, agus is Séadchomhartha Náisiúnta freisin é agus is ann atá músaem áitiúil Chionn tSáile. Tá drochbhail ar an bhfoirgneamh, mar sin féin, agus teastaíonn oibreacha caomhnaithe bunriachtanacha chun dul i ngleic le buarthaí sábháilteachta agus chun soláthar a dhéanamh dá mharthanacht san fhadtéarma. Coimeádfaidh agus feabhsóidh an tionscadal seo an carachtar in ainmniú Limistéir Caomhantais Ailtireachta (ACA). Feabhsóidh an tionscadal seo ríocht phoiblí lár an bhaile go mór agus, ar an gcaoi sin, méadóidh sé acmhainn turasóireachta an bhaile. 2026 €200,000

Trá Lí, Contae Chiarraí

Tacóidh an tionscadal seo le húinéirí foirgnimh tabhairt faoi uasghrádú faoi stiúir caomhnú ar fhoirgnimh ar Shráid an Chaisleáin. Díreofar sa scéim ar an sráid-dreach a fheabhsú trí aghaidheanna foirgnimh a fheabhsú agus trí ghnéithe stairiúla a dheisiú agus tacófar le húinéirí foirgnimh fholmha a fhorbairt, go háirithe ar leibhéal urláir uachtaraigh. Leanann an tionscadal seo as a mhacasamhail de thionscadal in 2025 agus ó thuarascáil a choimisiúnaigh Cumann Tráchtála Thrá Lí lenar thacaigh an Chomhairle Oidhreachta in 2024. 2026 €100,000

Inse Chór, Cathair Bhaile Átha Cliath

Ullmhaíodh Plean Bainistíochta Caomhantais in 2025, a mhaoinigh an Chomhairle Oidhreachta faoi Thionscnamh na mBailte Stairiúla (HTI) 2025 do Rannóg Caomhantais CCBÁC, chun caomhnú agus athghiniúint faoi stiúir na hoidhreachta ar Inse Chór/Chill Mhaighneann, Baile Átha Cliath 8. Úsáidfear an maoiniú seo in 2026 chun tionscadail a aithint is féidir a dhéanamh sa ghearrthéarma, meántéarma agus fadtéarma, cothabháil agus obair dheisiúcháin faoi stiúir an chaomhnaithe, athchóiriú aghaidheanna siopa agus caomhnú ar ábhar agus siúinéireacht stairiúil san áireamh. €156,000

Inis Córthaidh, Contae Loch Garman

Tá mar aidhm ag an tionscadal croícheathrú oidhreachta lár Bhaile Inis Córthaidh a athbheochan, a raibh ag streachailt air le fíordhéanaí le folúntas agus dearóiliú. Mhaoinigh an Chomhairle Oidhreachta Plean Athghiniúna faoi stiúir na hOidhreachta d’Inis Córthaidh in 2023 agus mhaoinigh siad oibreacha sráid-dreacha ar réadmhaoin stairiúil ar Shráid na Sláine in 2021.

Cumasóidh an tionscadal HTI 2026-27 seo oibreacha caomhnaithe bunriachtanacha ar Chaisleán Inis Córthaidh, oibreacha uasghrádaithe ar Atheneum Inis Córthaidh, a thacaíonn le hathnuachan faoi stiúir na hoidhreachta sna sráideanna ina aice i Limistéar Caomhantais Ailtireachta (ACA) Inis Córthaidh atá thíos faoi láthair le go leor folúntais, ag féachaint le húsáid a bhaint athuair as foirgnimh oidhreachta fholmha agus a mbaintear tearcúsáid astu (do chuspóirí miondíola agus cónaithe). 2026-27 €287,864

Anuas air sin, bronnadh maoiniú ar na húdaráis áitiúla ábhartha d’ocht bplean athnuachana faoi stiúir na hoidhreachta, mar a shonraítear thíos. Tá súil leis go gcuirfear bonn eolais ar fáil sna pleananna siúd d’iarratais ar mhaoiniú tionscadail caomhnaithe sonrach amach anseo. Bronnadh maoiniú ar na bailte seo a leanas:

• An Bhuiríos, Contae Cheatharlach €50,000
• Inse Chór – Cill Mhaighneann, Cathair Bhaile Átha Cliath €31,980
• Béal Átha an Tuair, Contae Chill Dara €50,000
• An Caisleán Riabhach, Contae Ros Comáin €50,000
• Cógaslann DW Parkes, Cluain Meala, Contae Thiobraid Árann €32,176
• Baile Thiobraid Árann, Contae Thiobraid Árann €50,000
• Cill Bheagáin, Contae na hIarmhí €38,868
• Baile Chill Mhantáin, Contae Chill Mhantáin €50,000

Cuirfear na pleananna seo i gcrích in 2026.