Chun tacú le Tús Áite do Lár Bailte: cur chuige beartais do bhailte Éireannacha (2022), is é atá i dTionscnamh na mBailte Stairiúla ná gnóthas comhpháirteach de chuid na Roinne Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta agus na Comhairle Oidhreachta a bhfuil mar aidhm leis athghiniúint atá faoi stiúir na hoidhreachta i mbailte stairiúla na hÉireann a chur chun cinn.
Réamhrá
Is áiteanna stairiúla a bhfuil a bhféiniúlacht leithleach féin acu iad an-chuid dár lárionaid chathrach, bhailte agus sráidbhailte. Is é atá sna lárionaid seo a chothabháil ná próiseas casta a bhfuil i gceist leis ina lán cásanna na foirgnimh atá ann cheana a chaomhnú agus a athúsáid, aire a thabhairt do spásanna poiblí agus saoráidí pobail a sholáthar. Is é an toradh atá ar an oidhreacht sin a chaomhnú agus a léirmhíniú ná go ndéantar áiteanna atá spéisiúil, uathúil agus tarraingteach do chónaitheoirí agus do chuairteoirí dár mbailte.
Chun tacú le Lár an Bhaile ar dTús: cur chuige beartais do bhailte na hÉireann (2022), is gnóthas comhpháirteach de chuid na Roinne Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta agus na Comhairle Oidhreachta é Tionscnamh na mBailte Stairiúla (TBS) a bhfuil sé mar aidhm aige athnuachan bhailte stairiúla na hÉireann faoi stiúir na hoidhreachta a chur chun cinn.
Tionscnamh na mBailte Stairiúla
Tá sé mar aidhm ag Tionscnamh na mBailte Stairiúla tacaíocht a chur ar fáil do bhailte stairiúla atá páirteach i gclár athnuachana faoi stiúir na hoidhreachta. Is spéis linn in 2026 tionscadail ina dtugtar aghaidh ar dhearóiliú i lár bailte, ina spreagtar cur chuige réamhghníomhach i leith cothabhála agus deisiú, ina mbeartaítear struchtúir stairiúla a athúsáid agus a fhéadfaidh feidhmiú mar eiseamláir do thionscadail amach anseo. Leanfaimid ar aghaidh le dhá Shruth maoinithe do TBS 2026.
Faoi Shruth 1 i mbliana táimid ag lorg tograí le haghaidh oibreacha caipitil chun oidhreacht an bhaile a dheisiú agus a fheabhsú trí thionscadail athnuachana faoi stiúir na hoidhreachta atá deartha agus curtha i bhfeidhm ag údaráis áitiúla, tionscadail a spreagann úinéirí agus/ nó áititheoirí príobháideacha infheistíocht a dhéanamh in oibreacha agus deisiúcháin atá cuí agus faoi stiúir an chaomhantais, tionscadail ina dtugtar aghaidh ar dhearóiliú, ar chaomhnú foirgneamh sainchomhartha, ar thionscadail chothabhála agus chaomhnaithe sráid-dreacha, agus ar oibreacha ríochta poiblí faoi stiúir an chaomhantais a spreagann infheistíocht ó fhoinsí eile. Chomh maith leis sin, lorgaítear tionscadail a oibríonn laistigh de Limistéar Caomhantais Ailtireachta (LCA) agus a chuirfidh an t-ainmniú seo chun cinn. Ní mór d’iarratais a thaispeáint conas a chothóidh siad athsheasmhacht i dtimpeallacht thógtha stairiúil an bhaile chun go mbeidh sí in ann éifeachtaí an athraithe aeráide a sheasamh. Tá maoiniú meaitseála de 20% ag teastáil ón údarás áitiúil nó úinéirí faoi Shruth 1.
Is féidir tograí casta agus uaillmhianacha (m.sh., tionscadail ar fud an tsráid-dreacha ina mbíonn foirgnimh/úinéirí iolracha páirteach) a spreagann úinéirí agus/nó áititheoirí príobháideacha infheistíocht a dhéanamh in oibreacha agus deisiúcháin atá cuí agus faoi stiúir an chaomhantais a chur ar siúl i rith dhá bhliain, is é sin, 2026 agus 2027, faoi réir uasmhéid €350,000, ar an iomlán, a bhronnadh in aghaidh an bhaile.
Ba chóir d’iarrthóirí rathúla a Litir Thairisceana a sheiceáil le haghaidh sonraí faoin gcaoi a chaithfear maoiniú a chaitheamh thar an dá bhliain, nuair is cuí. Áireofar sa litir seo coinníollacha conarthacha, soláthair agus rialachais.
Faoi Shruth 2 tacóimid le hiarratais chun plean athnuachana faoi stiúir na hoidhreachta (féach thuas chun sonraí a fháil faoi chreat TBS) ina scrúdófar oidhreacht reatha bhaile agus ina gcinnfear cén idirghabháil atá dírithe ar an gcaomhantas atá ag teastáil. Ba chóir don phlean a eascróidh as sin eolas a chur ar fáil ar deireadh thiar d’iarratais ar dheontais amach anseo. Faoi Shruth 2 dámhfaimid suas le €50,000 in aghaidh an bhaile do phleananna athnuachana a bheidh faoi stiúir na hoidhreachta. Tá maoiniú meaitseála de 20% ag teastáil ón údarás áitiúil faoi Shruth 2. Féadfaidh údaráis áitiúla iarratas a dhéanamh ar níos mó ná tionscadal amháin de chuid Shruth 1 agus Shruth 2.
An Maoiniú atá ar Fáil
Tá ciste iomlán €2 milliún (maoiniú caipitil) ar fáil d’údaráis áitiúla faoi TBS 2026. Beidh íos-ranníocaíocht meaitseála de 20% ag teastáil (féach thíos le do thoil). Cuirfear méid na n-acmhainní meaitseála san áireamh agus iarratais á measúnú.
Leabhrán Eolais
Íoslódáil an leabhráin eolais don scéim mar pdf thíos nó coinnigh ort ag léamh an leathanach seo.
Ceardlann Eolais
Beidh seimineár gréasáin ar siúl ag an Chomhairle Oidhreachta Dé Déardaoin 23ú Eanair 2026. Tá an seimineár gréasáin seo le haghaidh baill foirne Údarás Áitiúila le suim acu i Deontais TBS 2025. Féach ar an chlár thíos. Claraigh anseo